Większość z nas kojarzy Akai głównie z legendarnymi urządzeniami audio z lat 60.–00. XX wieku – szpulowcami, magnetofonami kasetowymi czy amplitunerami. Jednak mało kto wie, że już w 1988 roku Akai osiągnęła olbrzymi sukces w segmencie digital audio, wypuszczając na rynek sampler/sekwencer MPC60. To urządzenie, stworzone we współpracy z Rogerem Linnem, zrewolucjonizowało produkcję muzyczną i na lata ugruntowało elektroniczną tożsamość marki Akai.

🎯 Ambitne plany Akai w latach 90.

Na fali tej popularności, pod koniec lat 90., Akai miała jeszcze większe plany. Firma próbowała wykorzystać swoje doświadczenie w elektronice audio, wchodząc w segment instrumentów muzycznych – w tym gitar elektrycznych, co było dla niej zupełnie nowym kierunkiem.

Niestety, marzenia o ekspansji zakończyły się dramatem. Gdyby nie złodziej na stanowisku prezesa firmy, ślepota, głupota i współudział zarządu oraz niedopełnienie obowiązków audytowych przez Arthur Andersen (który później stracił globalną licencję audytową i upadł po aferze Enronu), a następnie Grant Thornton Hong Kong (która zapłaciła zadośćuczynienie firmie Holding Group, ówczesnemu właścicielowi Akai, za błędy audytowe i niedotrzymanie zobowiązań), a także Ernst & Young (która w 2015 roku zapłaciła ponad 200 mln HKD – ok. 25 mln USD – ugody cywilnej za błędy audytowe i nierzetelny audyt sprawozdań finansowych Akai), być może historia tej marki potoczyłaby się zupełnie inaczej.

⚖️ Kto został skazany w aferze Akai?

🔴 James (Henry) Ting

Były właściciel Grande Holdings i Akai. Skazany w 2005 roku na 4 lata więzienia za fałszywe księgowania finansowe.

🔴 Christopher Ho (Ho Kwok Ping)

Prezes i CEO Grande Holdings / Akai. Skazany na 6 lat więzienia za fałszowanie dokumentacji finansowej.

🔴 Tang Lai Ling (Catherine Tang)

CFO Akai. W 2009 roku skazana na 3 lata więzienia za współudział w fałszowaniu ksiąg i defraudacji.

🔴 Yu Zhen (Stephen Yu)

Wiceprezes Akai Holdings. Otrzymał 4 lata więzienia za udział w oszustwach księgowych.

🔴 Dominic S. Yiu

CFO Grande Holdings / Akai. Skazany na karę więzienia za defraudację i fałszowanie dokumentów (dokładny wymiar kary nie został ujawniony w publicznych źródłach).

🏢 Firmy audytorskie zamieszane w aferę Akai

🟠 Arthur Andersen

Była audytorem Akai do 2002 roku. Nie została skazana w sprawie Akai, ale straciła licencję globalnie po aferze Enron w 2002 roku, co zakończyło działalność firmy.

🟠 Grant Thornton Hong Kong

Przejęła audyt Akai po Arthur Andersen w 2002 roku. Nie została skazana karnie, ale w 2015 roku zapłaciła ugodę finansową likwidatorom Akai za niedopełnienie obowiązków audytorskich (wysokość ugody nieujawniona).

🟠 Ernst & Young Hong Kong

Również audytowała Grande Holdings (Akai). Nie została skazana karnie, ale w 2015 roku zapłaciła ponad 200 mln HKD (ok. 25 mln USD) w ramach ugody cywilnej za nierzetelny audyt i niedopełnienie obowiązków zawodowych wobec Akai.

📌 Podsumowanie afery

W aferze Akai skazano pięciu menedżerów na kary więzienia od 3 do 6 lat. Arthur Andersen upadła po aferze Enron (nie Akai), Grant Thornton Hong Kong uniknęła wyroku karnego, płacąc ugodę cywilną, a Ernst & Young również uniknęła wyroku karnego, płacąc wysoką ugodę finansową. Gdyby nie to wszystko, trudno powiedzieć, gdzie dziś byłaby firma Akai…

🎸 Akai i gitara elektryczna – mało znany epizod

Pod koniec lat 90. Akai eksperymentowała z produkcją gitar elektrycznych. Choć projekt miał raczej charakter testowy i nigdy nie wszedł do pełnowymiarowej sprzedaży, powstały przynajmniej dwa znane prototypy:

1. Akai “Nineteen Ninety Seven” (1998)

Wyprodukowana w USA (seria „Made in USA”, nr 001), z solidnym korpusem z jesionu i gryfem klonowym z palisandrową podstrunnicą.
Wyposażona w przetworniki single-coil + humbucker, aktywną elektronikę, tremolo Kahler — ważyła ponad 3,8 kg i kosztowała wówczas około 2000 USD (reverb.com).

✅ Co wiemy na pewno o tej gitarze?

Produkcja i projekt
Model wykonany w USA, seria „Made in USA”, numer seryjny 001. Była to unikatowa gitara prototypowa, nie produkowana seryjnie. Według opisu z aukcji Reverb (2023) gitara ta miała być częścią małego projektu PR firmy Akai w USA, stworzoną prawdopodobnie w jednej z lokalnych pracowni lutniczych na zamówienie Akai.
Czy była projektowana wspólnie z kimś znanym?
Niektóre źródła domniemają, że Akai mogła korzystać z konsultacji amerykańskich lutników lub producentów części (np. Kahler – producent tremolo zastosowanego w tym modelu), ale brak danych o oficjalnej współpracy z dużą marką gitarową czy znanym artystą.
Dlaczego powstała ta gitara?
Najprawdopodobniej miała być częścią testowego wejścia Akai na rynek gitar elektrycznych w USA, jako element budowania portfolio muzycznego obok MPC i samplerów.

🔗 Źródła:
• Reverb.com – Akai Nineteen Ninety Seven 1998 prototype USA
• Dyskusje kolekcjonerskie na TheGearPage oraz TalkBass

2. Akai × Vestax joint-prototype

Model w stylu „superstrat”, wykonany w Japonii wspólnie z Vestax-em. Miał aktywny/pasywny przełącznik. Egzemplarze trafiły tylko na rynek kolekcjonerski, a projekt nie wszedł do tradycyjnej produkcji (ebay.com).

🎸 Akai × Vestax joint-prototype – tajemniczy projekt dwóch japońskich gigantów

✅ Okres powstania
Końcówka lat 90. lub początek 2000 roku, gdy Vestax osiągał szczyt popularności wśród DJ-ów i gitarzystów dzięki swoim innowacyjnym mikserom, gramofonom i gitarom MIDI.

✅ Cel projektu
Akai planowała wejście w rynek gitar elektrycznych i MIDI, a Vestax miał już doświadczenie w produkcji gitar MIDI (m.in. serii Vestax VGM) oraz gitar elektrycznych typu superstrat. Połączenie technologii Akai i lutniczych kompetencji Vestax miało stworzyć gitarę nowej generacji, łączącą klasyczne brzmienie i możliwości sterowania MIDI.

✅ Konstrukcja prototypu
Styl „superstrat”, popularny w latach 90. w Japonii. Prawdopodobnie wyposażony w aktywny/pasywny przełącznik (co sugeruje obecność preampu lub konwertera MIDI). Korpus i gryf wykonane w Japonii w fabrykach Vestax, elektronika (lub część projektowa) przypisana do działu R&D Akai.

✅ Dlaczego nie wszedł do produkcji?
🔴 Problemy finansowe Akai w tym okresie – firma była już w fazie kryzysu po azjatyckim krachu ekonomicznym.
🔴 Vestax również inwestował wtedy ogromne środki w rozwój mikserów MIDI i gramofonów, ograniczając budżet na projekty poboczne.
🔴 Brak pewności rynkowej, czy taka hybryda znajdzie odbiorców w czasach dominacji Ibaneza, ESP i Yamahy w segmencie „superstratów”.

✅ Obecny status
Dziś egzemplarze tego joint-prototype Vestax × Akai są niemal niemożliwe do zdobycia. Pojawiają się sporadycznie w kolekcjach prywatnych lub japońskich aukcjach Yahoo, opisywane jako non-catalog experimental models. Żaden nie został oficjalnie zarejestrowany w katalogach Vestax ani Akai.

📝 Podsumowanie

Akai najpierw odniosła sukces w 1988 roku dzięki MPC60, a w końcówce lat 90. próbowała rozszerzyć portfolio o gitary elektryczne, tworząc co najmniej dwa prototypy. Żaden z projektów nie wszedł do masowej produkcji. Firma pozostała ikoną elektroniki muzycznej dzięki linii MPC, ale historia jej nieudanych gitarowych ambicji i korupcyjnych afer to fascynująca, choć smutna, karta w dziejach audio.

📌 Informacja końcowa:
Informacje pozyskane z różnych źródeł – dziś prawie niemożliwe jest dotarcie do archiwów Akai Electric Co. Ltd., dlatego niektóre dane mogą być niepełne lub nawet nie do końca prawdziwe.

🎶 Akai – nieznane karty historii marki